آماتور

این یادداشت محمد قوچانی است که برای بار دوم  منتشر شده است.عنوان اصلی یادداشت روزنامه نگار شدن چه آسان و روزنامه نگار مردن چه دشوار، است.اما آرزوی اخرش گویی حال این روزهای ماست که خود به مرگ رفته ایم.او ساعت ۲ روز شنبه بازاشت شده است.

روزنامه‌نگار شدن چه آسان

روزنامه‌نگار مُردن چه دشوار

روزهایی بود كه در ایران روزنامه‌نگار شدن دشوار بود روزهایی كه روزنامه‌ها و نشریه‌های كشور معدود بود و محدود بود به دلخسته‌های نسل اول روزنامه‌نگاری ایران كه دو دهه هر دم بر جنازه نشریه‌ای مویه كرده بودند و در سوگ از دست دادن رسانه‌ای سیاهپوش شده بودند و باز هم صبوری كرده و روزنامه‌نگار مانده بودند. از سیاسی‌نویسی به سینمایی‌نویسی روی آورده بودند اما روزنامه‌نگار مانده بودند؛ از سیاسی‌نویسی به ادبی‌نویسی روی آورده بودند اما روزنامه‌نگار مانده بودند؛ از روزنامه‌نویسی به ماهنامه‌نویسی روی آورده بودند اما روزنامه‌نگار مانده بودند؛ از نشریه‌های عمومی به مجله‌های تخصصی تبعید شده بودند اما حتی در تبعید هم روزنامه‌نگار مانده بودند. ورود به این جمع دلخسته و مویه‌كرده و سیاه‌پوشیده البته سخت بود كه اینان به چشم خویش هجوم نوآمدگان را دیده بودند. همان انقلابیان كاغذی كه به جای اسلحه، قلم برداشته بودند و به جای خونریزی، جوهرفشانی می‌كردند. پس چه انتظار كه نسل اول روزنامه‌نگاری ایران آغوش برای این نوآمدگان بگشاید كه آنان اهل آغوش نبودند. نسل اول با جوانانی كه آمده بودند تا در روزنامه‌نگاری انقلابیگری پیشه كنند سرسنگین بودند چرا كه هدف این انقلاب واژگونی حاكمیت ایشان بود. همین دیوار بلند بی‌اعتمادی سبب شد نسل دوم روزنامه‌نگاری ایران كمتر بتواند با نسل اول رابطه‌ای معتمدانه برقرار كند. نهایت همراهی آنها همزیستی بود: روزنامه‌های بزرگ جای نسل دوم بود و ماهنامه‌های كوچك جای نسل اول. روزنامه‌نگار شدن سخت بود اما روزنامه‌نگار ماندن ممكن. جوانان به سختی می‌توانستند اعتماد پیران و استادان را جلب كنند تا تجربه‌ها سینه به سینه به نسل‌ها سپرده شود. رازها ناگشوده می‌ماند و رمزها گشوده نمی‌شد. روزنامه‌نگاران كه خود اهل خاطرات و خطرات بودند خاطرات خود را از تیتر و روتیتر و سوتیتر و سانسور و چاپ و صحافی و صفحه‌بندی و احضار و گاف و خبرخوردگی و محرم‌علی‌خان‌ها و خبر دزدیدن از چاپخانه و كازیه را در سینه نگه می‌داشتند تا مبادا به همین اتهامات شریف محاكمه شوند! روزهایی شد كه در ایران روزنامه‌نگار ماندن دشوار شد؛روزهایی كه روزنامه‌ها و روزنامه‌نگارها به قدرت رسیدند و به دولت و مجلس رفتند. وزیر شدند و وكیل و تعداد روزنامه‌ها چنان فزونی گرفت كه به تعداد بیشتری روزنامه‌نگار نیاز شد. روزهایی كه نسل سوم روزنامه‌نگاری ایران به دنیا آمد. آغوش‌ها گشوده شد و حلقه‌ها باز شد. هراس‌ها از میان رفت و بی‌پروایی آمد. هركس می‌توانست روزنامه‌نگار شود.

روزنامه‌نگار می‌توانست هرچه بخواهد بنویسد. روزنامه‌نگاری حرفه‌ای شد. روزنامه‌نگاری پولساز شد. روزنامه‌نگاران به شخصیت‌های مرجع اجتماعی تبدیل شدند. روزنامه‌نگاری دیگر دلمشغولی روشنفكرانه نبود. شور و شوق جوانی بود. معركه‌گیری سر پیری هم بود. بودند از نسل اول روزنامه‌نگاری ایران كه به نسل سوم پیوستند و چه خوب، كه احیا شدند اما روزنامه‌نگار ماندن عجیب سخت شد. توپخانه‌های آتشین و سنگرهای كاغذین. از سوی دیگر جاه‌طلبی جوانی و بلندپروازی ذاتی روزنامه‌نگاری چون بنگ و افیون در جان نسل سوم افتاد. اگر دیگران می‌توانستند به عنوان مدیرمسوول و صاحب‌امتیاز و ستون‌نویس با چاپ مجموعه مقالات مطبوعاتی خود وزیر و وكیل شوند چرا جوانان نتوانند؟ و این همان آفت نسل سوم روزنامه‌نگاری ایران شد. برخی به هوس قدرت افتادند و برخی در افسون فرنگ فرورفتند. اینترنت كه آمد و تلكس كه منسوخ شد و وبلاگ به دنیا آمد تعداد كسانی كه سردبیر خودشان شدند بیشتر شد و شگفتا كه حاكمیت هم این بریدن از خاك و كاغذ و پناه بردن به خاك بیگانه و كاغذ الكترونیك را ترویج می‌كرد. حاكمیت با این توقیف‌ها و اپوزیسیون با آن تحویل‌گرفتن‌ها فرصت روزنامه‌نگار شدن را از ما گرفته است. ما باید سال‌ها بمانیم تا روزنامه‌نگار شویم. روسای‌جمهور بسیار و وزیران زیادی باید بروند تا ما روزنامه‌نگار شویم. در ایران اما برعكس است: نسل‌های روزنامه‌نگاری عوض می‌شوند اما روسای دولت‌ها سال‌ها باقی می‌مانند! به ما حتی فرصت اشتباه كردن نداده‌اند؛ با یك گناه از بهشت مطبوعات بیرون می‌شویم.

این روزها، روزنامه‌نگار ماندن سخت شده است؛كم هستند مانند احمد بورقانی كه در عین روزنامه نداشتن روزنامه‌نگار بمانند. برای برخی روزنامه‌نگاری مقصد است و برای برخی وسیله. برای برخی روزنامه‌نگاری كاروانسرای بین راه است و برای برخی سرای باقی. اما با این توقیف‌ها، با این قتل‌نفس‌ها، با این افسون‌های فرنگ، با این وبلاگ‌های قشنگ، با این روابط عمومی‌های فرمانبردار، با این بولتن‌های چاپ اعلا، با این حقوق‌های بخور و نمیر، با این دنیای متناقض مگر می‌توان روزنامه‌نگار ماند؟ این پرسش وسوسه‌انگیز نسل سوم روزنامه‌نگاری ایران است. ما روزنامه‌نگاران نسل سوم مرگ‌آگاه‌ترین مردمان ایران هستیم. چرا كه مرگ عزیزان بسیاری را دیده‌ایم. عزیزان كاغذی، عزیزان بی‌جانی كه در آغوش ما جان به جان‌آفرین تسلیم كردند. ما روزنامه‌نگاران نسل سوم تحقیرشده‌ترین نسل روزنامه‌نگاران هستیم. ما مصداق كسانی هستیم كه هرگز از یك دقیقه بعد زندگی خود خبر ندارند. بر آینده ما نه منطق حكم می‌كند، نه عقل، نه احساس، نه عاطفه. هیچ‌كسی از آینده خود خبر ندارد اما می‌تواند برای آینده خود- حداقل آینده كوتاه‌مدت خود- برنامه‌ریزی كند اما ما نمی‌توانیم برای فردای خود برنامه‌ریزی كنیم. هر روز كه به دفتر نشریه خود می‌رویم نمی‌دانیم كه آیا فردایی هم در كار هست؟ نكند فردا دوشنبه باشد كه دوشنبه‌ها روز تشكیل جلسه هیات نظارت بر مطبوعات است. نكند فردا یكی از شنبه‌ها یا دوشنبه‌ها یا یكشنبه‌ها یا سه‌شنبه یا چهارشنبه‌ها یا پنجشنبه‌هایی باشد كه ممكن است شعبه‌ای در دادگاه حكم توقیف نشریه ما را بدهد. خدا را شكر كه جمعه تعطیل است! ما حتی شب عید هم نداریم. ما حتی شب‌های عید هم- درحالی كه بر مجلات و نشریات‌مان لباس نوروزی پوشانده‌ایم- لباس سیاه می‌پوشیم و در غم از دست دادن مجلاتی كه نوروز را نمی‌بینند می‌سوزیم. ما سال‌های عمرمان را با ویژه‌نامه‌های نوروز می‌شماریم؛ ویژه‌نامه‌هایی كه روزبه‌روز كمتر می‌شوند. به خنده‌هایمان نگاه نكنید؛ ما از دل سوگواریم. به جشن‌هایمان نگاه نكنید ما از سر بی‌خیالی خوشحالیم. كدام شغل و كدام كاسبی را سراغ دارید كه به كوچك‌ترین خطا شاغلان و كاسبان در آن به اعدام محكوم شوند؟ به جرم خطای یك نفر همه كارگران و كاسبان یك محل را از كار بیكار كنند؟ به اتهامی در 10 سال پیش، پس از 10 سال توقیف حكمی برای 10 سال بعد بدهند «و دیگر هیچ...» روزنامه‌نگار شدن برای نسل ما آسان بود اما روزنامه‌نگار ماندن چه دشوار است. این آرزو به دل نسل ما مانده است كه در این كار بماند و پیر شود، پخته شود، باسواد شود، كارشناس شود، روزنامه‌نگار شود. ‌ای كاش پیر شویم. ‌ای كاش در دفتر روزنامه و مجله بمیریم. ‌ای كاش همچون مدیر و سردبیر مجله اشپیگل 50 سال می‌ماندیم و پیر كه نه حتی فسیل می‌شدیم. ‌ای كاش پدرم كه همواره آرزو می‌كرد من كنار روزنامه‌نگاری‌ام در اداره‌ای، وزارتخانه‌ای، سازمانی استخدام می‌شدم، قانع شود كه من سال‌هاست كه استخدام شده‌ام، اما هر روز منحل می‌شود. ‌ای كاش هر روز خانه‌ام را ویران نمی‌كردند تا پدرم باور كند كه من هم كار می‌كنم و نه بازی یا سرگرمی كه روزنامه‌نگاری می‌كنم. ‌ای كاش همانگونه كه به آسانی روزنامه‌نگار شدیم می‌توانستیم به آسانی روزنامه‌نگار بمانیم و بمیریم. ‌ای كاش روزی كه مردیم قطعه‌ای در گورستان برای روزنامه‌نگاران مرده باشد كه ما را در آنجا دفن كنند. نه اینكه مانند مهران قاسمی جوانمرگ شویم كه مانند احمدرضا دریایی بمیریم. آن روز، روز ایرانی آزادی مطبوعات است. روزی كه گورستانی از پیر روزنامه‌نگاران مرده كه پشت میز كار خود مرده‌اند داشته باشیم روز جشن ماست. روزی كه روزنامه‌نگار بمیریم می‌فهمیم كه روزنامه‌نگار زیسته‌ایم. پس جز مرگ آرزویی برای نسل من نكن.

اعتراف می کنم بعد از ۲۴ ساعت تازه کمی از سردردم کاسته شده و آرام تر حرف می زنم. بهت زده بودم به نوعی از مناظره چهارشنبه شب.شاید مردم ۲۲ خرداد پاسخی شایسته داشته باشند  برای تمام این حرف ها....

در این هیاهو اما حیفم آمد سخنان باراک اوباما را نخوانده بگذارم. او که به مصر رفته بود از دوستی ها سخن گفت و از دخالت دولت کشورش در سرنگونی حکومت مصدق. از زندگی مسالمت امیز و دوستی ملت ها گفت و پنجره ای تازه به دیپلماسی گشود.شاید اهل سیاست خارجی این تفسیر ها را سریع و بی پشتوانه بدانند اما همان گفتار درمانی هم این روزها برای جهان خسته از تنش ارمغانی است.

فارغ از هر تقسیم بندی سیاسی فرصت دنیای اوباما را از دست ندهیم.متن کامل این سخنان را در ادامه بخوانید.

هر چه سعی می کنم  تا این روزها دلخوش باشم به نتایج نظر سنجی ها نمی توانم. چهار سال قبل هم در دور اول تصور کردیم انتخابات را برده ایم با معین .این روزها هم همه از امیدواری حرف می زنند و البته کارنامه احمدی نژاد هم از او یک رقیب شکست پذیر ساخته است. اما من می ترسم باز هم در این جو بمانیم و 23 خرداد بازهم حسرت و آه همیشگی....و جستجوی علت شکست.

تجربه چانه زنی خیابانی و محله ای می گوید که اصلاح طلبان ومدعیان جای این که داخل ستادها بنشینند و چای بخورند و به پست های احتمالی فکر کنند و شورا و کمیته های چند ده نفری بسازند باید به خیابان های شهر بروند و با مردم گفت و گو کنند. باید هر یک یک رسانه شوند و مردم را آگاه کنند و برایشان توضیح بدهند که تفاوت یک رای چقدر است و چه تاثیری بر زندگی اشان خواهد داشت.

راه پیروزی دعوت سخنران به سالن های مرکزی شهر و جمع کردن همان آدم های همیشگی و زیر کولر نشستن و خاطره تعریف کردن و به دروغ امیدوار شدن و امیدوار کردن نیست باید به خیابان آمد و یک به یک با مردم گفت و گو کرد.ورنه همه می دانیم از این آقایان ستاد نشین که باید چایشان را تازه دم گذاشت دم دستشان هیچ چیز در نمی آید.پس به خیابان ها می رویم.

بازی های وبلاگی چندی است که فرو نشسته اند و کمتر می توان سراغی از اظهار نظرهای جمعی یافت. اما به بهانه انتخابات ریاست جمهوری و در شرایطی  که هنوز بخش هایی از شهروندان به نتیجه نرسیده اند که باید در انتخابات شرکت کرد یا نه؟ و بعد چنانچه پاسخشان آری است به چه کسی باید رای داد؟ به نظرم رسید می توان هم بلاگستان را رونقی بخشید و هم دیدگاه های بلاگرهای قزوینی را که این روزها افزایش یافته اند رجویا شد.

چه به نظر می رسد یکی از انتخاباتی را سپری می کنیم که هم گویا اهمیت فراوان تری یافته است و هم رقبایش شانه به شانه هم به پیش می روند و کمتر تحلیل گری می تواند قاطعانه از پیروزی یک نفر در روز رای گیری سخن بگوید.

شرایط به گونه ای است که تصمیم گیری برای بسیاری سخت و دشوار می نماید و تردید های بسیاری برای انتخاب گزینه اصلی در میان نه تنها شهروندان عادی که اهالی سیاست وجود دارد . در این میان نخبگان نیز بر مدارهای دو گانه مانده اند و گویا خود نیز در کش و دار این هستند که باید به چه کسی رای بدهند و دیگران را به چه فرا بخوانند.

از این رو از آن دسته از وبلاگ نویس های بومی که تمایل به اظهار نطر در این باره دارند دعوت می کنم تا دیدگاه های خود را در باره انتخابات بنویسند.

دوستان بدون وبلاگ نیز می توانند دیدگاه های خود را به mafihamid@gmail.com  ارسال نمایند تا در همین وبلاگ منتشر شود.

کنفرانس مجازی خاتمی

در این جلسه که  عصر فردا از ساعت 18 تا  20 و 30 دقیقه برگزار می‌شود اهالی وبلاگستان، کاربران خبرگزاری‌ها و پایگاههای مختلف خبری، کاربران شبکه‌های اجتماعی و ارتباطی اینترنتی می‌توانند به مدت دو ساعت و نیم با سیدمحمد خاتمی ارتباط برقرار کند.

ناگفته های خاتمی(...چقدر دیر)

پست دولتی نمی گیرم ( همسر میر حسین موسوی از گذشته و آینده می گوید.)

کروبی با مرام است(عباس عبدی سیاست را به عرصه مرام و بی مرامی تقسیم کرده است.)

مهدوی کنی جانب احمدی نژاد را گرفت(جامعه روحانیت به جمع بندی نرسید اما...)

سروش می گوید موسوی کتمان حقیقت می کند(انقلاب فرهنگی هنوز محل مناقشه است)

گاندی ها و تاچرهای وطنی(گفت و گو با اعظم طالقانی)

رسم شریعت مداری(پاسخ بهشتی به شریعتمداری)

خاتمی خاتمی است و موسوی موسوی( حجاریان و دلایل رای دادن به میر حسین)

حرف زدن به زبان امار(از دولت نهم همین بر آمده که میبینیم)

دوم خرداد و دیگر هیچ.......

پ.ن- اولین حضور تلویزیونی میرحسین ناامید کننده بود.او در ۳۰ دقیقه حضورش خاطره می گفت و حرف هایی که همه جا می توان شنید.